• Dieta w chemioterapii – jak przetrwać leczenie?

    Substancje stosowane w leczeniu chemicznym nowotworów mogą powodować szereg dolegliwości, które sprzyjają wyniszczeniu nowotworowemu oraz wychudzeniu. Dane wskazują, że aż u 60-70 % pacjentów, którzy poddani zostali chemioterapii jadłowstręt utrzymuje się nawet przez 4 miesiące po jej zakończeniu.

    Zaznaczyć należy iż cytostatyki powodują zniszczenie nie tylko komórek samego nowotworu ale również zdrowych, w których zachodzą intensywne podziały, w tym m.in. komórek nabłonka układu pokarmowego, konsekwencją są więc : suchość w ustach, owrzodzenia w obrębie jamy ustnej, nietolerancji sacharozy oraz laktozy, zaburzenia smaku, nudności, wymioty, zaparcia, biegunki.

    Wszystkie powyższe objawy skutkują tym, że wielu chorych niemal całkowicie przestaje jeść, co bywa jeszcze groźniejsze od samego nowotworu, który w licznych przypadkach może zostać wyleczony a pacjenci umierają na skutek niedożywienia, wychudzenia i wyniszczenia. Każda osoba chora na nowotwór powinna mieć na bieżąco, w kolejnych fazach leczenia indywidualnie dopasowywaną dietę, która zaspokoi wszelkie potrzeby organizmu i wesprze w walce z ciężką chorobą.

    Dieta indywidualna

    Dla chorych w czasie trwania chemioterapii dieta powinna być indywidualnie dopasowywana przez dietetyka klinicznego, który weźmie pod uwagę takie aspekty jak ogólny stan chorego, jego samopoczucie, występujące skutki uboczne leczenia, stopień zaawansowania choroby jak również formę stosowanego leczenia. Jeśli odczuwamy jakiekolwiek dolegliwości na skutek chemioterapii, które utrudniają nam spożywanie posiłków w dotychczasowej formie warto wybrać się na konsultacje do specjalisty lub spytać o radę swojego lekarza prowadzącego.

    Jak jeść w czasie chemii?

    Specjaliści wskazują, że najlepsze rezultaty zmiany diety widoczne są u pacjentów jedzących posiłki lekkostrawne, jednak w miarę możliwości wysokokaloryczne, których wartość energetyczna przekracza 1500 kcal. Dodatkowo powinna zawierać możliwie jak najwięcej białka – 1,5-2 gram białka na kilogram masy ciała.

    Do zwiększenia zawartości białka w naszych posiłkach może przyczynić się prosta zasada: wykorzystanie mleka w proszku, które będziemy dodawać do zup, kisieli, puree z warzyw, sosów czy omletów.

    Natomiast w celu zwiększenia poziomu kaloryczności diety warto wykorzystać wysokoenergetyczne przekąski, takie jak: budynie, suszone owoce, twarogi, nasiona oraz orzechy jeśli są tolerowane przez chorego. Jednakże pamiętać należy, ze większość energii jaką dostarczamy do naszego organizmu powinna pochodzić z węglowodanów złożonych czyli skrobi, która jest trawiona zdecydowanie wolniej niżeli węglowodany proste. Dzięki temu dokonuje podniesienia poziomu glukozy we krwi w sposób łagodny i równomiernie zaopatruje ustrój w energię. Znajdziemy ją w makaronach, ryżach, kaszach oraz pieczywie (zaleca się jedzenie pełnoziarnistego oraz razowego jeśli dokuczają nam zaparcia oraz pszennego w przypadku biegunek).

    Nie zapominajmy jednocześnie o fakcie, że dieta w czasie choroby powinna być odpowiednio zbilansowana, co oznacza że powinna zawierać wszystkie składniki, również tłuszcz, jednak jego ilości nie mogą być nadmiernie wysokie, gdyż ich nadmiar może powodować rozrost guzów nowotworowych. Każdego dnia spożycie tłuszczy powinno wynosić około 60 gram, zaś 1/5 z tego stanowić wielonienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3.

    Kwasy tłuszczowe Omega-3 pomagają wzmacniać odporność organizmu, dzięki czemu chronią przed rozwojem infekcji, blokują powiększanie się nowotworów oraz wspierają prawidłowy przebieg terapii. Specjaliści wskazują, iż regularne spożywanie zdrowych tłuszczów może skutkować zmniejszeniem ryzyka nawrotu takich nowotworów jak sutka, gruczołu krokowego, płuc czy jelita grubego. Znajdziemy je przede wszystkim w oleju rzepakowym, oleju lnianym czy rybach morskich.

    Co robić jeśli skutkiem ubocznym chemioterapii są wymioty?

    Za jedne z bardziej dokuczliwych skutków ubocznych chemioterapii uznaje się nudności oraz wymioty, które występują u wielu pacjentów. W wyniku stresu jaki pojawia się w związku z samą chorobą dolegliwości te mogą się nasilać. Z tego powodu, w tym okresie nie powinno się zmuszać chorego do jedzenia za wszelką cenę. Niech je tyle ile da radę i kiedy da radę. Wszystkie posiłki powinny być podawane w temperaturze pokojowej, gdyż nadmiernie zimne lub gorące mogą spowodować nasilenie dolegliwości. Koniecznie należy zatroszczyć się o odpowiednią ilość przyjmowanych płynów – picie musi odbywać się małymi łyczkami i małymi porcjami co najmniej 6 razy na dzień. Nie wskazane jest wypijanie na raz dużych ilości, gdyż może to spowodować wymioty i skutkować odwodnieniem.

    Co jeść jeśli skutkiem ubocznym chemioterapii jest brak apetytu?

    Skutkiem braku apetytu może być silne, zagrażające życiu niedożywienie. Z tego powodu należy uczulić samego chorego oraz regularne podawać mu posiłki, które pomimo stosunkowo niewielkiej objętości będą jak najbardziej kaloryczne. Przygotowując kanapki smarujmy je masłem, zaś do przygotowywanych dań dodawajmy łyżkę świeżej oliwy, oleju rzepakowego lub oleju lnianego. Wśród stałych propozycji należy pamiętać o ryżu, drobnych kaszach, makaronach, półtłustym lub tłustym twarogu. W trakcie jedzenia nie powinno się spożywać zbyt wielu płynów – jedynie takie ilości, które pozwolą na zwilżenie pokarmu, dzięki temu unikniemy poczucia pełności w żołądku, które utrudnia spożycie posiłku. Spożywanie dużej ilości płynów jest wskazane ale pomiędzy posiłkami. W sytuacji gdy jedzenie jest silnie utrudnione można sięgnąć po specjalne preparaty odżywcze w płynie, w których znajdziemy duże dawki niezbędnych składników odżywczych oraz energii.

    Jedzenie przy pleśniawkach i owrzodzeniach utrudniających połykanie?

    Dolegliwości takie pojawiają się najczęściej w przypadku nowotworów zlokalizowanych w górnych drogach oddechowych lub w górnej części przewodu pokarmowego. Chorym, u których na skutek leczenia pojawiają się pleśniawki, afty, owrzodzenia, zapalenia błony śluzowej przewodu pokarmowego, objawiające się odczuwaniem bólu w czasie gryzienia i połykania oraz zaburzeniami w wytwarzaniu śliny zaleca się spożywanie 5 posiłków w ciągu dnia. 3 z nich powinny być mało obfitymi daniami głównymi, 2 pozostałe zaś przekąskami. Jedzenie częściej a mniej pomoże również w uniknięciu zgagi. Zalecane jest aby podawane chorym potrawy miały konsystencję papki – zmielone ugotowane mięso lub ryby, przestudzone papki warzywne i owocowe (z niewielką ilością cukru lub bez niego), tłuste twarogi, jajka na miękko, jogurty. Jako dodatki do dań stosujmy śmietanę, łagodne soki warzywne lub sosy.

    Zmiany zapachu i smaku

    Dane wskazują iż aż u około 63% osób, które przechodzą chemioterapię dochodzi do zmian smaku oraz powonienia. Pacjenci mówią o odczuwaniu nieprzyjemnego metalicznego posmaku w ustach oraz zbyt silnym docieranie bodźców zapachowych i pojawieniu się swoistej nadwrażliwości. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest znaczący spadek apatytu, a za najlepsze rozwiązanie uważa się podawanie potraw a które chory w danej chwili ma ochotę, które lubi. Warto również zwrócić uwagę na doprawianie aby gotowane potrawy nie były nadmiernie aromatyczne. Najlepiej decydować się na łagodne sosy takie jak pomidorowy czy koperkowy lub wykorzystać soję.

    Jak jeść gdy powikłaniem chemioterapii są zaparcia?

    W wyniku leczenia chemioterapeutycznego może dość do zaburzeń w perystaltyce jelit, które wywołają problemy z wypróżnieniami. Zaparcia mogą wystąpić również jako konsekwencja zmniejszenia ilości spożywanego pokarmu. Aby im zapobiegać zaleca się zmianę diety, na znacznie bardziej bogatą w błonnik. Wskazane będą takie produkty jak płatki kukurydziane, płatki owsiane, świeże, surowe warzywa oraz owoce. Przed śniadaniem wskazane jest wypicie szklanki wody mineralnej z wysoką zawartością magnezu, szklanki letniej wody z dodatkiem łyżeczki miodu, kefiru z sokiem z czerwonego buraka lub z sokiem pomidorowym. Na śniadanie można zjeść pieczywo pełnoziarniste, wielozbożowe z otrębami lub płatki owsiane z suszonymi owocami i grubo zmielonym siemieniem lnianym. Zanim zasiądziesz do obiadu wypij łyżkę oleju. Odradzane jest natomiast spożywanie produktów zatwardzających takich jak : banany, ryż czy marchewka. Produkty wskazane do spożycia w przypadku wystąpienia zaparć zawierają wysoki poziom błonnika pokarmowego, który z kolei chłonie duże ilości wody. Konieczne jest więc dostarczanie odpowiednich jej ilości każdego dnia – nawet około 3 litrów, gdyż jej zbyt mała ilość może nasilić problem zaparć.

    Jak jeść gdy w wyniku prowadzonego leczenia chemicznego pojawiają się biegunki?

    Jeśli w wyniku chemioterapii pojawiły się biegunki niezbędnym staje się wprowadzenie do codziennego jadłospisu produktów o działaniu zapierającym przy jednoczesnej niskiej zawartości błonnika pokarmowego. Należy sięgać po : banany, ryż, gotowaną marchewkę, drobno starte surowe jabłko, ryby, pszenne, czerstwe pieczywo, jajka, kleiki, kisiele, twarogi, jogurty, dynię. Należy unikać produktów, w których znajdują się sztuczne substancje słodzące oraz słodyczy gdyż mogą powodować nasilanie się biegunek. Koniecznością jest również dbanie o odpowiedni poziom nawodnienia organizmu. Każdego dnia należy wypijać po kilka szklanek płynów. Nawet w sytuacji gdy nie odczuwamy pragnienia pić małymi łyczkami. Najbardziej wskazana jest woda mineralna lub napar z czarnych jagód.

    Produkty wskazane jeśli w czasie chemioterapii dokuczają biegunki:

    • Makarony, drobne kasze, ryż,
    • Pierogi ruskie, kluski leniwe,
    • Pszenne pieczywo,
    • Pomidory (obrane ze skóry), sałata, dynia, cykoria,
    • Owoce dojrzałe i niekwaśne,
    • Musy owocowe,
    • Puree ziemniaczane i warzywne,
    • Twarogi półtłuste oraz tłuste,
    • Jajka gotowane na miękko,
    • Śmietana, masło,
    • Natka pietruszki, koperek,
    • Gotowane ryby morskie i drób,
    • Olej rzepakowy, olej lniany,
    • Niegazowana woda mineralna,
    • Słabe herbaty.

    Produkty niewskazane jeśli w czasie chemioterapii dokuczają biegunki:

    • Produkty wędzone, smażone oraz marynowane – wywołują duże obciążenie dla przewodu pokarmowego,
    • Produkty bogate w błonnik pokarmowy – surowe warzywa i owoce, pieczywo pełnoziarniste, oraz razowe i suchary,
    • Sok grejpfrutowy – w jego składzie występują inhibitory enzymów wątrobowych, które mogą wchodzić w interakcję z lekami onkologicznymi i doprowadzać do zmian w ich metabolizmie,
    • Musztarda, pieprz, ocet, chrzan, papryka, sok z cytryny – wywołują podrażnienia śluzówki,
    • Orzechy – najważniejsze jest unikanie włoskich, gdyż sprzyjają powstawaniu pleśniawek,
    • Słodkie mleko – w jego składzie znajduje się laktoza, której trawienie jest upośledzone, z tego powodu jej dostarczanie do organizmu może w znacznym stopniu powodować nasilanie się wzdęć, bólów brzucha i biegunek,
    • Cebula, czosnek, por, warzywa kapustne, warzywa strączkowe, rzodkiewki, zielone ogórki, rzepa, grzyby – ich unikanie jest konieczne z uwagi na ciężkostrawność tych składników, co wywołuje bolesne wzdęcia i problemy trawienne,
    • Miód, słodycze, słodkie owoce, soki owocowe, napoje takie jak cola oraz zawierające słodziki – mogą powodować nasilanie się biegunek.
    Napisz komentarz →

Napisz komentarz

Cancel reply