Nowotwór pnia mózgu można określić specyficzną odmianą glejaka. Jego cechą charakterystyczną jest umiejscowienie. Lokalizuje się bowiem w konkretnej strukturze anatomicznej centralnego układu nerwowego. Jest to rodzaj raka zdecydowanie częstszy u osób młodych a nawet dzieci.




Oceniając guzy pnia mózgu pod katem histologicznym stwierdza się wyraźną przewagę występowania gwiaździaków włosowatokomórkowych. Pośród rzadszych odmian wyróżniamy wyściółczaki oraz gwiaździaki wykazujące niższy poziom dojrzałości.

Raka w obrębie pnia mózgu podzielić można również biorąc pod uwagę typ jego wzrostu. Wówczas wyróżniamy egzofityczne, występujące zaledwie w 30% przypadków oraz rozlane obejmujące pozostałe 70%.

Przyczyny/ czynniki predysponujące/ czynniki ryzyka

  • Aspekty dziedziczne – występowanie chorób nowotworowych, szczególnie w obrębie mózgu w rodzinie.
  • Młody wiek – są to nowotwory najczęściej pojawiające się u osób młodych a nawet dzieci, w takim wieku zdecydowanie szybciej zachodzą procesy podziałów komórkowych w komórkach glejowych mózgu, co zwiększa ryzyko rozwoju choroby nowotworowej w ich obrębie.

Objawy guza pnia mózgu

Objawy jakie pojawiają się w przypadku zachorowania na nowotwór pnia mózgu mogą być początkowo niespecyficzne i łączone z innymi dolegliwościami. Ich bagatelizowanie może być niebezpieczne dla zdrowia oraz życia.

W pierwszych, początkowych fazach choroby objawy związane są najczęściej ze wzrostem guza i co za tym idzie powiększeniem poziomu ciśnienia śródczaszkowego i wystąpieniem obrzęku mózgu. Stan taki może powodować pojawianie się zawrotów i bólów głowy. U niektórych osób występują dodatkowo nudności i wymioty. Spotykanym objawem jest również pojawienie się napadów padaczkowych, bradykardii, senności, śpiączki czy utraty przytomności.

Wyróżniające są dodatkowo objawy tzw. ogniskowe uzależnione od dokładnej lokalizacji guza oraz jego wielkości i ucisku jaki powoduje w konkretnych tkankach. W przypadku guza pnia mózgu występują najczęściej:

  • Krztuszenie się,
  • Wystąpienie asymetrii w obrębie twarzy,
  • Zaburzenia połykania,
  • Zaburzenia świadomości.

Objawy jakie daje guz pnia mózgu mogą być silnie urozmaicone i uzależnione od jego utkania, dokładnej lokalizacji oraz rodzaju wzrostu. Dane statystyczne pokazują, że około 25% zmian w pniu mózgu to guzy ograniczone, pozostałe wzrastają w sposób określany jako rozlany. Występujące w śródmózgowiu glejaki ograniczone zaliczane są do grupy nowotworów okołowodociągowych – wyróżnia je powolny wzrost i wywoływanie wodogłowia, pojawiają się najczęściej około 10 roku życia. W tym przypadku wystąpienie objawów o charakterze ogniskowym nie następuje wcale lub bardzo późno.

W przypadku zachorowania na inny ograniczony nowotwór w obrębie pnia mózgu pojawia się zwykle wodogłowie oraz określone objawy ogniskowe :

  • Nierówność źrenic,
  • Podwójne widzenie,
  • Opadanie powiek,
  • Sztywność,
  • Niedowłady,
  • Drżenie,
  • Niezborność,
  • Senność,
  • Mutyzm.

Wystąpienie ogniskowego glejaka rdzenia przedłużonego objawia się głównie poprzez zespół opuszkowy.
Wystąpienie ogniskowego glejaka w moście objawia się poprzez miokimie twarzy, uszkodzenia nerwów VI oraz VII, przeciwstronny niedowład, jednostronną głuchotę.

Diagnostyka

Skuteczne i stosunkowo proste leczenie możliwe jest najczęściej w sytuacji gdy nowotwór zostanie odpowiednio wcześnie wykryty, a pacjent niezwłocznie podda się terapii. W celu stwierdzenia guza pnia mózgu stosuje się następujące badania:

  • Tomografia komputerowa mózgu,
  • Rezonans magnetyczny,
  • Badanie RTG klatki piersiowej aby sprawdzić czy nowotwór nie daje przerzutów do innych narządów,
  • Markery nowotworowe z krwi.

Leczenie guzów pnia mózgu

Za nieoperacyjne uznaje się wystąpienie rozlanych guzów w obrębie mostu oraz rdzenia przedłużonego.

Możliwość radykalnego leczenia operacyjnego pojawia się jedynie gdy guzy w obrębie pnia mózgu są dobrze odgraniczone oraz egzofityczne. W czasie zabiegu konieczne jest wykorzystanie technik mapowania oraz monitorowania śródoperacyjnego. Takie umiejscowienie guza powoduje znacznie zagrożenie , gdyż operacja może w łatwy sposób znacząco pogorszyć stan neurologiczny chorego.

Jeśli u chorego występuje wodogłowie to stanowi ono wskazanie do założenia wentrykulostomii bądź zastawki .
Leczenie radiologiczne znajduje zastosowanie właściwie w każdym przypadku wystąpienia zmiany nowotworowej w obrębie pnia mózgu. Terapia musi jednak zostać odpowiednio spersonalizowana. Stosowane techniki oraz dawki uzależniane są od typu wzrostu guza oraz jego rodzaju histologicznego.

Jako formę uzupełniającego leczenia po zabiegach operacyjnych wykorzystuje się teleradioterapię. Za korzystne metody lecznicze uznaje się również:

  • Nóż gamma – urządzenie to umożliwia skoncentrowanie dawki promieniowania na zmianie nowotworowej i ograniczenie oddziaływania na otaczające tkanki.
  • Przyspieszacz liniowy – z jego zastosowaniem emituje się prostolinijną i pojedynczą wiązkę promieniowania, której działanie koncentrowane jest na zmianie nowotworowej a sąsiednie tkanki pozostają ochronione.

Zastosowanie chemioterapii wyróżnia się niskim poziomem skuteczności w przypadku leczenia nowotworów w obrębie mózgu. Wynika to z faktu istnienia w ludzkim organizmie swoistej blokady na linii krew-mózg. Wynikiem tego jest konieczność dostarczenia wyjątkowo wysokich dawek leków aby pozwoliły one na skuteczna walkę z nowotworem. Jednak powodowałyby jednocześnie zbyt wysokie skutki uboczne.

W przypadku guzów gdzie niemożliwe jest wykonanie radykalnej operacji wykorzystuje się zabiegi częściowego usuwania chirurgicznego guzów jako metodę leczenia paliatywnego, pomocna jest również chemioterapia.

Rokowania

Rokowania uzależniane są od kilku czynników. Jeśli guz rośnie z sposób rozlany i nacieka na sąsiednie struktury, a co za tym idzie jest nieoperacyjny to rokowani plasują się na niskim poziomie, a całość postępowania terapeutycznego skupia się raczej na łagodzeniu bólu i poprawianiu komfortu życia chorych.

Guzy odgraniczone, operacyjne wyróżniają się znacznie lepszymi rokowaniami. Światowa organizacja zdrowia dzieli rokowania w nowotworach mózgu na cztery grupy w zależności od stopnia ich złośliwości. Noszą one nazwy G-1, G-2, G-3 i G-4. Ten ostatni jest guzem o najgorszych rokowaniach.