Rak pęcherza moczowego stanowi około 3% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe. Jednocześnie uznawany jest za jeden z częstszych u osób starszych, gdyż najczęściej diagnozuje się go u ludzi, którzy przekroczyłi 55 rok życia, czterokrotnie częściej u panów.




Nowotwór ten plasuje się na 5 miejscu u mężczyzn pod względem zapadalności na nowotwory złośliwe i na 14 u kobiet. Każdego roku diagnozuje się około 6 tysięcy nowych przypadków w Polsce. Niestety wiele z nich wykrywanych jest w wysokim stadium zaawansowania, ponieważ wcześniej objawy bywają niezauważane. Wówczas skuteczne leczenie nie jest już możliwe. Stosuje się wtedy metody terapii paliatywnej.

Przyczyny / czynniki ryzyka

  • Palenie tytoniu,
  • Kontakt z niektórymi substancjami chemicznymi, narażenie w pracy w przemyśle : gumowym, skórzanym, metalowym, tekstylnym czy naftowym,
  • Bezpośredni kontakt z barwnikami,
  • Przewlekłe stany zapalne pęcherza moczowego,
  • Obciążenia genetyczne,
  • Płeć męska,
  • Wiek 55-70 lat,
  • Cukrzyca,
  • Choroby pasożytnicze pęcherza moczowego, np. schistomatoza,
  • Leczenie chemioterapią lub radioterapią w przeszłości,
  • Wczesna menopauza,
  • Stosowanie niektórych leków, np. cyklofosfamid,
  • Wrodzone wady pęcherza moczowego.

Objawy raka pęcherza moczowego

Początkowo nowotwór może nie dawać żadnych specyficznych objawów. Gdy dostrzeżemy w swoim ciele jakiekolwiek nieprawidłowości wskazane jest jak najszybsze skonsultowanie się z lekarzem.

  • Krwiomocz,
  • Ból w czasie oddawania moczu,
  • Drobne skrzepliny w moczu,
  • Pieczenie,
  • Częste oddawanie moczu,
  • Poczucie, że pęcherz moczowy nie został do końca opróżniony,
  • Trudności w oddaniu moczu,
  • Bóle w podbrzuszu,
  • Bezmocz,
  • Bóle okolicy lędźwiowej, które stanowią konsekwencję trudności w opróżnianiu pęcherza,
  • Objawy powiązane z obecnością przerzutów odległych, do których zaliczamy m.in. bóle kostne,
  • Parcie na mocz – chory odczuwa wyraźną potrzebę oddania moczu jednak nie może tego zrobić,
  • Ból oraz obrzęk miednicy,
  • Ból oraz obrzęk pachwin,
  • Ból oraz obrzęk kończyn dolnych,
  • Ogólne osłabienie,
  • Powiększenie okolicznych węzłów chłonnych,
  • Postępujące wyniszczenie organizmu,
  • Niekontrolowana utrata masy ciała.

Diagnostyka

  • Badanie USG jamy brzusznej oraz doodbytnicze,
  • Cytologia osadu moczu,
  • Cystoskopia – przez cewkę moczową zakładane jest urządzenie optyczne, które umożliwia obejrzenie pęcherza moczowego,
  • Badanie palpacyjne – per rectum oraz miednicy, które pozwala wykluczyć rozwój zmian poza obrębem pęcherza,
  • Badanie ogólne moczu,
  • Posiew moczu w kierunku chorób infekcyjnych,
  • Badanie urograficzne – polega na podaniu kontrastu i wykonaniu zdjęć RTG jamy brzusznej,
  • Tomografia komputerowa,
  • RTG oraz scyntygrafia – zalecane w sytuacji gdy występują dolegliwości bólowe w kościach,
  • Rezonans magnetyczny,
  • Badanie markerów nowotworowych.
Pęcherz moczowy

Pęcherz moczowy. Źródło – Wikipedia

Leczenie raka pęcherza

Podstawową metodą leczenia raka pęcherza moczowego jest chirurgia. W tym celu możliwe jest wykonanie jednego z dwóch zabiegów operacyjnych. Wybór metody uzależnia się od stopnia zaawansowania nowotworu, rokowań , wieku pacjenta oraz jego stanu ogólnego.

  • Przez cewkowa resekcja guza pęcherza moczowego (TURBT) – zabieg przeprowadzany metodą endoskopową, poprzez cewkę moczową usuwa się guz nowotworowy pęcherza moczowego. Cala procedura przeprowadzana jest w pozycji ginekologicznej, wykorzystuje się znieczulenie miejscowe lub złożone ogólne. Pobrane tkanki zostają przekazane do badania histopatologicznego.
  • Cystectomia – jest to operacja przeprowadzana w sytuacji gdy nowotwór nacieka mięśniówkę pęcherza moczowego. Polega na całkowitym usunięciu pęcherza. W czasie resekcji u mężczyzn usuwa się pęcherz moczowy, gruczoł krokowy oraz węzły chłonne. U kobiet zaś pęcherz moczowy, macicę, przydatki oraz węzły chłonne. To bardzo skomplikowany zabieg i obciążający dla pacjenta. Przeprowadza się go w znieczuleniu ogólnym. W jego przebiegu konieczne jest również wytworzenie nowej drogi odpływu moczu, którą ustala się z pacjentem przed operacją.

Radioterapia

Wykorzystuje się ją jeśli pacjent wyraża zgodę na radykalną cystectomię bądź jeśli obecne są przeciwwskazania do jej przeprowadzenia.

Chemioterapia

Znajduje zastosowanie przez zabiegami napromieniowania lub jako leczenie uzupełniające w połączeniu z innymi formami leczenia. Jest również elementem leczenia paliatywnego u osób, u których diagnozuje się chorobę o wysokim stopniu zaawansowania.

Rokowania

Jeśli nowotwór jest wysoko rozwinięty ale nie posiada cech złośliwości bądź został wykryty we wczesnym stadium i nie nacieka na sąsiednie tkanki to rokowania są bardzo dobre i porównywalne jak w przypadku osób całkowicie zdrowych. Pełne wyleczenie jest niemal pewne. występuje u pacjentów zgłaszających się z początkowymi objawami.

Jeśli natomiast zdiagnozowany zostanie rak brodawkowaty naciekający pęcherza moczowego to rokowania uzależnione są od stopnia jego zaawansowania.

W początkowych stadiach zaawansowania rokowanie przeżycia 5 lat wynosi około 70%.

W sytuacji natomiast gdy leczenie wymaga wykonania cystectomii czyli wycięcia pęcherza moczowego szanse na przeżycie 5 lat plasują się na poziomie 20%.

Profilaktyka

Zalecenia profilaktyczne w raku pęcherza moczowego wyglądają następująco:

  • Nie palenie tytoniu,
  • Dbanie o regularną aktywność fizyczną,
  • Unikanie otyłości, utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
  • Dbanie o prawidłową, zbilansowaną dietę,
  • Zmniejszenie ryzyka narażenia na bezpośredni kontakt z toksycznymi substancjami chemicznymi.

Przerzuty

Z uwagi na fakt iż nowotwór ten wykrywany jest zwykle dość późno, w wielu przypadkach lekarze stwierdzają obecność przerzutów. W raku pęcherza moczowego występują przerzuty do:

  • Węzłów chłonnych,
  • Płuc,
  • Wątroby,
  • Kości.

Ciekawostki

  • Rak pęcherza wykazuje tendencję do szybkiego postępowania oraz nawrotów.
  • Po wyleczeniu pacjent powinien pozostać pod ścisłą kontrolą onkologiczną. W pierwszych dwóch latach po leczeniu w odstępach 3-miesięcznych, następnie przez 3 lata 6-miesiącznych. Regularne kontrole powinniby odbywać się do końca życia ze względu na wysokie ryzyko nawrotu.
  • Nawet pojedynczy incydent wystąpienia krwi w moczu powinien skłonić do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu lub urologa, aby upewnić się iż w naszym organizmie nie rozpoczął się rozwój nowotworu.
  • Przeszło połowa diagnozowanych rocznie w Polsce przypadków raka pęcherza moczowego kończy się śmiercią pacjenta ze względu na późne wykrycie choroby.