Potworniak jest czymś to często przeraża. Boimy się tego nietypowego tworu, gdyż nadal jest do końca nie znany jak również nieprzewidywalny. Składa się na niego wiele różnych komórek, tkanek pochodzących z różnych części ludzkiego ciała. Występują w nich skóra, włosy, tkanka chrzęstna, gruczoły (ślinianki, łojowe), tkanka kostna, nerwowa czy mięśniowa. Niekiedy występują w nich również zdeformowane zęby. Zdarza się, że potworniaki wytwarzają hormony o znacznym stopniu oddziałuje na organizm, w którym dochodzi do ich rozwoju.




Lokalizacja

  • Okolice gonad (jądra, jajniki),
  • Kręgosłup,
  • Śródpiersie,
  • Przestrzeń zaotrzewnowa,
  • Nosogardziel,
  • OUN np. przysadka mózgowa,
  • Pęcherz,
  • Wątroba,
  • Linia wyznaczająca środkową symetrię ciała.

Diagnostyka

U większości pacjentów do wykrycia potworniaka dochodzi przypadkowo w czasie badań obrazowych. Bardzo często ukazany zostaje w czasie dopochwowego USG lub w czasie wykonywania Tomografii Komputerowej, badań krwi czy badań ginekologicznych.

Podział

Potworniaki dzielimy na niedojrzałe oraz dojrzałe. Ich rodzaj świadczy jednocześnie o ich złośliwości.

  • Potworniaki dojrzałe – w ich skład wchodzą najczęściej głównie komórki w pełni zróżnicowane. Te najczęściej uznawane są za niezłośliwe, jednak poszukując informacji na ich temat w literaturze fachowej można dowiedzieć się, że możliwe jest ich przemienienie się w formę inwazyjną. Polega to zazwyczaj na tym, że z jednej z komórek tworzących potworniaka rozwija się niejako osobny nowotwór najczęściej rak potworniakowy lub mięsak. Lokalizuja się one przede wszystkim w jajnikach lub jądrach. Ich wzrost jest powolny i wieloletni, mogą jednak osiągnąć znaczące rozmiary.
  • Potworniaki niedojrzałe – w ich skład wchodzą komórki, które nie mają jeszcze ściśle określonych funkcji. Ich lokalizacja jest najpowszechniej taka sama jak w przypadku dojrzałych czyli jajniki lub jądra. Wyróżnia je szybki wzrost i naciekanie na okoliczne narządy. Mogą również dawać przerzuty.

Przyczyny/ czynniki predysponujące/ czynniki ryzyka

  • Wiek – obserwowane są dwa wyraźne szczyty zachorowań na potworniaki. Pierwszy występuje u dzieci przed 3 rokiem życia (guzy krzyżowo -ogonowe oraz guzy jądra), drugi natomiast u młodzieży powyżej 12 roku życia (najczęściej guzy jajnika u dziewcząt).
  • Dokładna przyczyna rozwoju potworniaków nie jest poznana. Nazywa się je jednak komórkami/ tkankami zbłąkanymi czy zagubionymi. W normalnym cyklu rozwojowym organizmu powstają trzy listki zarodkowe (ektoderma, endoderma oraz mezoderma), w późniejszym okresie dochodzi do ich przemiany w poszczególne tkanki całego organizmu, gdzie każda ma właściwe sobie miejsce oraz funkcje. W przypadku potworniaków dzieje się inaczej. Poszczególne komórki trafiają niejako nie na swoje miejsca, bez jakiegokolwiek ładu i składu. Dodatkowo w zależności od tego jakie komórki, pochodzące z jakiego organu trawią do potworniaka mogą one we właściwy dla samych siebie sposób oddziaływać na funkcjonowanie całego organizmu i powodować zaburzenia w jego pracy, np. poprzez wydzielanie hormonów : tarczycy, gonadotropiny czy serotoniny.

Objawy potworniaka

Potworniaki dojrzałe najpowszechniej lokalizują się w jajnikach i jądrach, wówczas możliwe jest pojawienie się następujących objawów:

  • Bóle podbrzusza,
  • Obrzęk,
  • Uczucie pełności w brzuchu,
  • Zaburzenia miesiączkowania u kobiet,
  • Upławy u kobiet,
  • Niestrawność,
  • Wzdęcia,
  • Zaparcia,
  • Utrata apetytu,
  • Uczucie pełności w żołądku nawet po zjedzeniu niewielkiego poziołku,
  • Nudności,
  • Wymioty,
  • Bóle w czasie oddawania stolca,
  • Bóle w czasie oddawania moczu.

W przypadku potworniaków niedojrzałych bardzo często złożone są one z komórek tarczycy i lokalizują się w pobliżu jajników tworząc tzw. Wole jajnikowe, ich obecność i funkcje sprawiają, że wydzielane są hormony, które powodują że pojawiają się objawy nadczynności tarczycy. W niektórych przypadkach wydzielają również serotoninę lub gonadotropinę.

Występowanie potworniaków u mężczyzn jest raczej skąpo objawowe. Ich najczęstszą lokalizacją są jądra. Niekiedy pojawia się obrzęk, co sprawia że jądro jest powiększone, niekiedy ból, można wyczuć w nim zgrubienia i nierówności. Potworniak może również stanowić przyczynę uczucia ciężkości w mosznie.

Leczenie

W przypadku potworniaków najwłaściwszą i jedyną metodą leczenia jest możliwie jak najszybsze wycięcie guza. Ma to duże znaczenie w szczególności wtedy gdy lekarz stwierdzi formę niedojrzałą. Zabiegi przeprowadza się metodą laparoskopową lub podczas klasycznej operacji w zależności od wskazań i możliwości u konkretnego pacjenta. Równie rodzaj znieczulenia – ogólne lub podpajęczynówkowe dopierane jest przez anestezjologa w sposób całkowicie spersonalizowany.

Wycięty guz za każdym razem zostaje oddany do badania histopatologicznego, które określa stopień jego złośliwości. W przypadku zmian o charakterze łagodnym nie ma potrzeby wdrażania dodatkowego leczenia, jeśli jednak mamy do czynienia ze zmianami złośliwymi dodatkowo przeprowadza się leczenie z zastosowaniem radioterapii lub chemioterapii.